Otwarcie wystawy „Odrzucając kłamstwo. Z historii oporu i opozycji antytotalitarnej w XX wieku”

8 maja 2017 r. w lwóweckim ratuszu otwarto wystawę: „Odrzucając kłamstwo. Z historii oporu i opozycji antytotalitarnej w XX wieku” – „In der Wahrheit leben. Aus der Geschichte von Widerstand und Opposition im 20. Jahrhundert”.

Dzień wybrany na otwarcie wystawy nie jest przypadkową datą – 72 lata temu, 8 maja 1945 r. Niemcy podpisały ostateczny akt kapitulacji, kończąc po niemal 6 tragicznych latach walki z nazizmem II wojnę światową. Niestety w wyniku podjętych decyzji Polska i inne kraje tzw. Bloku Wschodniego na kilkadziesiąt długich lat znalazły się w strefie wpływów innego systemu totalitarnego – komunizmu.

Wystawa przygotowana na potrzeby Fundacji „Krzyżowa” dla Porozumienia Europejskiego, a prezentowana obecnie w lwóweckim ratuszu powstała, aby uświadomić ludziom, że walka z tymi systemami trwała bezustannie, od chwili, w której zaczęły one przejmować władzę. Ma za zadanie upamiętnić ludzi – jednostki, organizacje i inicjatywy będące przejawem oporu wobec tych systemów.

Wystawa w niezwykle dojmujący sposób mówi o trudnych wyborach, o losie jednostki w sytuacji ekstremalnej, jaką jest wojna, okupacja, rządy terroru i bezprawia, ludziach działających przeciwko tym „systemom gardzącym człowiekiem”. O ludziach, którzy próbowali walczyć z systemem, niektórzy zbrojnie – jak Claus von Stauffenberg,  podejmując próbę zamachu na Hitlera, a niektórzy pokojowo, przez pracę na rzecz zachowania i przestrzegania prawa, jak członkowie Kręgu z Krzyżowej. Ceną, jaką ci ludzie płacili za swoją działalność były ich kariery, zdrowie, a ostatecznie nawet życie.

Należy pamiętać, że z nazizmem walczyły nie tylko państwa zaangażowane w wojnę po stronie koalicji antyhitlerowskiej, ale również sami Niemcy buntowali się przeciw polityce Hitlera. Wielu z nich poniosło za to najwyższą karę – oficjalnie skazani na śmierć. Wyroki sądu wykonywane były w majestacie prawa, przykładem jest Helmuth James hrabia von Moltke. Na ludzi walczących z komunizmem wyroki często wydawano w zaciszu gabinetów i wykonywano w ukryciu – wystarczy wspomnieć ks. Jerzego Popiełuszkę.

Na wystawie prezentowane są przykłady opozycji niemieckiej wobec działań III Rzeszy oraz opozycji demokratycznej w powojennej Polsce i innych krajach Europy Środkowo – Wschodniej. Przykłady ludzi, którzy przeciwstawiali się systemom opartym na kłamstwie i wybrali „życie w prawdzie”, nawet płacąc za to najwyższą cenę. Jest to temat tak trudny, jak ważny. Wymaga odpowiedzi na pytania: Bierność – czy opór? Dostosowanie – czy odmowa? Jak ja zachowałbym się w takiej sytuacji? Czy mam odwagę, żeby żyć w prawdzie? Jak stwierdziła poetka „Tyle wiemy o sobie, ile nas sprawdzono”. Są to dylematy nadal aktualne również we współczesnym świecie.

Dziękujemy Kreisau Initiative Berlin za wypożyczenie wystawy. Będzie ją można oglądać w lwóweckim ratuszu do 28 czerwca 2017 r., w godzinach otwarcia Placówki Historyczno – Muzealnej i Biblioteki. Zapraszamy.

Tekst: Aleksandra Szymanowicz – Bogdan, zdjęcia: Michalina Horbanowicz